Przelałeś pieniądze oszustowi? Liczy się każda minuta!

Internetowe zakupy, kusząca oferta w serwisie ogłoszeniowym i przelew do sprzedawcy, który nagle przestaje odpowiadać - tak może wyglądać oszustwo. Jeśli podejrzewasz, że padłeś jego ofiarą, nie czekaj, aż sprawa sama się wyjaśni. Szybko poinformuj bank, zachowaj dowody i zgłoś podejrzenie przestępstwa Policji. Takie działania mogą ograniczyć straty i pomóc w ustaleniu sprawcy.

Jak działają oszuści w internecie?

Przestępcy wykorzystują presję czasu, wyjątkowo korzystne ceny i zaufanie kupujących. Mogą oferować nieistniejące towary na portalach ogłoszeniowych, zakładać fałszywe sklepy lub podszywać się pod prawdziwych sprzedawców. Gdy otrzymają wpłatę, często znikają: przestają odpisywać, kasują ogłoszenie albo blokują kontakt.

Oszustwo nie musi polegać wyłącznie na sprzedaży rzeczy, która nigdy nie zostanie wysłana. Sprawcy mogą podsyłać fałszywe strony płatności, próbować zdobyć dane do bankowości elektronicznej, prosić o kod BLIK albo podszywać się pod pracownika banku, który rzekomo ma pomóc odzyskać pieniądze.

Przestępcy często realizują wcześniej przygotowany plan. Mogą chcieć nie tylko pojedynczej wpłaty, ale też dostępu do kolejnych środków na rachunku.

Co zrobić po wykryciu oszustwa?

Od razu skontaktuj się z bankiem

Zadzwoń na oficjalną infolinię - numer znajdziesz na stronie banku, w jego aplikacji lub na karcie płatniczej. Możesz też użyć bezpiecznego kanału kontaktu udostępnionego przez bank. Nie dzwoń pod numer przekazany przez oszusta.

Powiedz konsultantowi, że mogło dojść do oszustwa, i przedstaw szczegóły płatności. Zapytaj, czy da się zatrzymać lub odwołać przelew, spróbować odzyskać pieniądze albo pilnie skontaktować się z bankiem odbiorcy. Jeśli podałeś dane logowania, dane karty lub kody autoryzacyjne, poproś o zabezpieczenie rachunku i zablokowanie zagrożonych metod płatności.

Jeśli przelew został już wykonany, zwrot pieniędzy nie jest pewny. Mimo to skontaktuj się z bankiem jak najszybciej - szybkie działanie ma znaczenie.

Zachowaj materiały i informacje

Nie kasuj rozmów ze sprzedawcą ani historii transakcji. Zrób zrzuty ekranu ogłoszenia, profilu, korespondencji, SMS-ów i adresu strony. Zapisz potwierdzenie przelewu, numer rachunku odbiorcy, datę i godzinę płatności, jej kwotę oraz dane kontaktowe drugiej strony.

Jeśli rozmawiałeś przez telefon, zachowaj numer, z którego dzwoniono, i zanotuj najważniejsze informacje z rozmowy. Takie materiały mogą pomóc odtworzyć przebieg zdarzenia i ustalić, kto za nim stoi.

Zawiadom Policję lub prokuraturę

Podejrzenie popełnienia przestępstwa możesz zgłosić w najbliższej jednostce Policji albo w prokuraturze. Nie musisz znać danych oszusta, by powiadomić o sprawie. Nie odkładaj zgłoszenia do momentu zakończenia reklamacji bankowej.

Weź ze sobą dowód osobisty oraz zebrane informacje i dowody. Wyjaśnij, jak doszło do kontaktu ze sprzedającym, w jaki sposób zapłaciłeś, co się wydarzyło i kiedy nabrałeś podejrzeń, że zostałeś oszukany.

Numer alarmowy 112 służy do zgłaszania bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia. Zawiadomienie o oszustwie internetowym składa się w jednostce Policji lub prokuraturze.

Przekaż zgłoszenie dotyczące cyberzagrożenia

Fałszywą stronę, próbę wyłudzenia danych lub inne cyberzagrożenie można zgłosić do CERT Polska przez stronę https://incydent.cert.pl/.

Podejrzanego SMS-a z linkiem można przesłać bezpłatnie pod numer 8080. Zgłoszenie pomoże ekspertom analizować zagrożenia i może wesprzeć ochronę innych użytkowników. Nie zastępuje jednak kontaktu z bankiem ani zawiadomienia Policji o przestępstwie.

Czy da się odzyskać pieniądze?

Szanse na odzyskanie środków zależą między innymi od rodzaju płatności, etapu realizacji transakcji i okoliczności sprawy. Jak najszybciej powiadom bank i złóż reklamację, dokładnie opisując, co się wydarzyło.

Jeśli zapłaciłeś kartą, zapytaj bank, czy w danej sytuacji można skorzystać z procedury chargeback, czyli obciążenia zwrotnego. Możliwość jej zastosowania zależy od warunków procedury i okoliczności transakcji.

Po przelewie na rachunek oszusta poproś bank o podjęcie dostępnych kroków w celu odzyskania pieniędzy. Nie ma jednak gwarancji, że środki uda się zwrócić.

Jeśli ujawniłeś dane do logowania, kody autoryzacyjne lub informacje z karty, pilnie zabezpiecz dostęp do bankowości elektronicznej. Zmień zagrożone hasła, używając bezpiecznego urządzenia. Gdy podejrzewasz, że na urządzeniu zainstalowano złośliwe oprogramowanie, nie loguj się z niego do banku, dopóki nie zostanie zabezpieczone.

Uważaj na kolejne próby oszustwa

Oszuści mogą ponownie odezwać się do osób, które straciły pieniądze. Mogą podawać się za policjantów, pracowników banku, prawników albo przedstawicieli firm odzyskujących należności. Obiecują szybki zwrot środków, a w zamian żądają przedpłaty, danych bankowych lub instalacji aplikacji dającej im zdalny dostęp do urządzenia.

Nie płać za obiecaną pomoc w odzyskaniu pieniędzy i nikomu nie przekazuj haseł, kodów autoryzacyjnych ani danych karty. Jeśli masz wątpliwości, zakończ rozmowę i samodzielnie zadzwoń do banku lub Policji, korzystając z oficjalnych danych kontaktowych.

Jak bezpieczniej kupować w sieci?

• Sprawdzaj opinie o sprzedawcy, historię jego konta oraz wiarygodność sklepu.
• Zachowaj ostrożność przy cenach dużo niższych niż u konkurencji i gdy sprzedawca wywiera presję czasu.
• Korzystaj z płatności i ochrony kupujących dostępnych bezpośrednio na zaufanej platformie.
• Nie otwieraj linków do płatności od nieznanych osób i dokładnie sprawdzaj adres strony.
• Nigdy nie podawaj loginu, hasła ani kodów autoryzacyjnych osobom dzwoniącym lub piszącym przez komunikatory.
• Nie instaluj aplikacji do zdalnego dostępu na prośbę osoby podającej się za pracownika banku lub konsultanta.
• Przed zatwierdzeniem przelewu sprawdź jego kwotę, dane odbiorcy i cel płatności.

Jeśli podejrzewasz, że padłeś ofiarą oszustwa, działaj bez zwłoki: najpierw skontaktuj się z bankiem, zabezpiecz dowody, a następnie zgłoś sprawę Policji. Nie wstydź się prosić o pomoc - przestępcy wykorzystują manipulację i zaufanie, a zgłoszenie może uchronić także inne osoby.