Aleksander Juliusz Hertel

Aleksander Juliusz Hertel urodził się 28 sierpnia 1894 roku w Radomiu w rodzinie Wojciecha, farmaceuty, i Marii z domu Frieck. Uczęszczał do Szkoły Handlowej w Radomiu i od 1909 do 1912 do Szkoły Realnej Jeżewskiego w Warszawie, którą ukończył z maturą. Od 1 października 1912 do 1 września 1913 służył w Armii Imperium Rosyjskiego jako ochotnik, był przydzielony do 6 Brygady Artylerii Polowej w Ostrowi Łomżyńskiej; uzyskał stopień chorążego rezerwy artylerii. W Zurychu studiował chemię, a w 1913 roku był członkiem Związku Strzeleckiego.

Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 jako ochotnik kompanii szwajcarskiej zgłosił się do Legionów Polskich w Krakowie. Początkowo służył w piechocie, a 20 sierpnia 1914 został skierowany do artylerii. Został dowódcą I plutonu 4 baterii II dywizjonu artylerii w I Brygadzie. Od 9 lutego 1915 był w 5 baterii, a 20 czerwca 1915 awansowany do stopnia porucznika artylerii. W sierpniu 1915 został dowódcą 5 baterii. 3 października 1915 odniósł rany w bitwie pod Rafajłówką. 1 grudnia 1915 został awansowany do kapitana artylerii, po czym został odkomenderowany, jako oficer ogniowy, do baterii artylerii konnej dywizjonu kawalerii rtm. Władysława Beliny-Prażmowskiego w ramach 6 Brygady Kawalerii. Od lutego 1916 był dowódcą tej baterii. Następnie był oficerem w 1. pułku artylerii, od 1 maja 1916 był dowódcą 3 baterii, a od stycznia 1917 dowódcą 2 baterii. Pokryzysie przysięgowym został zwolniony z Legionów i był przez Niemców internowany w Beniaminowie do kwietnia 1918. Po odzyskaniu wolności wstąpił do Polskiej Siły Zbrojnej, przydzielony do 1. pułku piechoty. Po ukończeniu kursu uzupełniającego oficerów piechoty oraz kursu topografii i fotogrametrii wojskowej, został mianowany komendantem Szkoły Mierniczej PSZ. 12 października 1918 został awansowany do stopnia kapitana artylerii.

U schyłku wojny, od 9 listopada 1918 służył w baterii polowej w Garwolinie. Następnie brał udział w rozbrajaniu Niemców w Rembertowie. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości wstąpił do Wojska Polskiego. Był organizatorem i od 20 listopada 1918 komendantem I dywizjonu 8. Pułku Artylerii Polowej, od grudnia do marca 1919 był komendantem 2 baterii 8. Pułku Artylerii Polowej w Grupie gen. Edwarda Ryda-Śmigłowskiego podczas wojny polsko-ukraińskiej na Wołyniu. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Od maja do lipca 1919 był dowódcą I baterii na froncie litewsko–białoruskim. Na przełomie lipca i sierpnia 1919 odbył kurs strzelania w Rembertowie, po czym wrócił do służby frontowej i został dowódcą III dywizjonu 1. pułku artylerii polowej Legionów. Wsławił się w bitwie pod Dyneburgiem 2 stycznia 1920, a podczas wyprawy kijowskiej 26 kwietnia 1920 dokonał destrukcji artylerii nieprzyjacielskiej straży tylnej pod Żytomierzem. Za swoje czyny w wojnie z bolszewikami otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari.

Od 25 kwietnia do 18 czerwca 1921 odbył kurs informacyjny dla wyższych dowódców. Od 24 czerwca był dowódcą I dywizjonu artylerii ciężkiej, od 9 lipca 1921 dowódcą 24 dywizjonu artylerii ciężkiej, od 1 października 1921 zastępcą dowódcy 3 pułku artylerii polowej Legionów. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów artylerii. W 1923 roku został absolwentem kursu artyleryjskiego w Wersalu i w tym samym roku został wykładowcą w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie. 1 grudnia 1924 roku został przeniesiony do Inspektoratu Szkół na stanowisko oficera sztabu, pozostając oficerem nadetatowym 3 pap. Tego samego dnia został awansowany do stopnia podpułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Od 16 do 20 maja 1926 roku pełnił obowiązki komendanta Szkoły Podchorążych Piechoty. 21 sierpnia 1926 roku został przeniesiony z byłego Inspektoratu Szkół do 13 Dywizjonu Artylerii Konnej we Lwowie na stanowisko dowódcy dywizjonu. 10 grudnia 1931 roku został awansowany na pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1932 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów artylerii. Od 13 maja 1932 roku do listopada 1936 roku był dowódcą 6. Pułku Artylerii Lekkiej w Krakowie. Następnie był dowódcą 5. Grupy Artylerii w Krakowie. W maju 1937 roku został przeniesiony do dowództwa 19. Dywizji Piechoty w Wilnie na stanowisko drugiego dowódcy piechoty dywizyjnej. W listopadzie 1937 roku został przydzielony do dowództwa 18. Dywizji Piechoty w Łomży na stanowisko dowódcy piechoty dywizyjnej. Od 28 listopada do 7 grudnia 1938 roku był słuchaczem Kursu Doskonalącego dla wyższych dowódców w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie.

W latach 20. Hertel był członkiem Wojskowego Klubu Samochodowego i Motocyklowego. Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej jako dowódca piechoty dywizyjnej 18. Dywizji Piechoty w składzie Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew”. Po rannej utracie dowódcy tej dywizji płk Stefana Kosseckiego, 12 września 1939 został jego następcą. Tego samego dnia został ranny w nogę w bitwie pod Łętownicą i zginął w walce w Andrzejewie. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Andrzejewie wraz z poległymi żołnierzami 18. Dywizji Piechoty.

Jego żoną od 1934 była Kazimiera Łuszczakiewicz (zm. 2007), z którą miał syna Wojciecha (ur. 1935 w Krakowie, zm. 7 kwietnia 2015 w Warszawie).