Januariusz Cichowicz
Biografia
Januariusz Cichowicz urodził się 19 września 1871 roku w Radomiu w rodzinie Kazimierza, szlachcica z Poznańskiego, i matki z Zengtellerów pochodzącej z Kalisza. Po ukończeniu Gimnazjum Klasycznego w Radomiu 22 czerwca 1889 r. wstąpił do armii. Był słuchaczem Kursu Wojskowego przy Moskiewskiej Szkole Junkrów Piechoty, a 5 sierpnia 1891 r. ukończył Oficerską Szkołę Artylerii w Moskwie i awansował na podporucznika.
W 1897 ukończył Nikołajewską Akademię Sztabu Generalnego w Petersburgu. Następnie pełnił różne funkcje sztabowe i dowódcze w armii rosyjskiej, m.in. dowodził Nikołajewskim Pułkiem Piechoty Fortecznej w Olicienale należącym do 27 Dywizji Piechoty. W czasie wojny rosyjsko-japońskiej był starszym adiutantem szefa Zarządu Generała Kwatermistrza Armii Mandżurskiej.
Podczas I wojny światowej walczył w Prusach Wschodnich, 26 kwietnia 1915 został odznaczony Orderem Świętego Jerzego IV klasy za walkę stoczoną 19 sierpnia 1914 pod wsią Kurjan. 19 października 1914 w stopniu generała majora mianowany został szefem sztabu I Turkiestańskiego Korpusu Armijnego. 7 sierpnia 1915 objął dowództwo 1 Samodzielnej Brygady Piechoty. Walczył z Niemcami na Mazowszu. 21 października tego roku, po otrzymaniu rany, przydzielony został do rezerwy oficerskiej przy Sztabie Mińskiego Okręgu Wojskowego. 6 grudnia awansował na generała lejtnanta i 17 grudnia 1915 objął dowództwo 44 Dywizji Piechoty. 12 lipca 1917 mianowany został dowódcą X Korpusu Armijnego. 11 sierpnia tego roku stanął na czele 3 Armii, a 9 września objął dowództwo nad 7 Armią i sprawował je do 3 grudnia 1917. Ranny w walkach.
Porewolucji lutowej 1917 był typowany na dowódcę polskich formacji wojskowych w Rosji. Wobec sprzeciwu Związku Wojskowego Polaków kandydatura upadła (przeszedł na prawosławie i do polskości nie przyznawał się).
W 1918 dobrowolnie wstąpił do Armii Czerwonej. 17 kwietnia 1918 był członkiem Wyższej Komisji Kwalifikacyjnej i Wojskowej Komisji Historycznej RKKA oraz redaktorem Oddziału Literatury Wojskowej przy Rewolucyjnej Radzie Wojskowej Republiki. Figurował w spisach Sztabu Generalnego RKKA z 15 kwietnia, 15 lipca i 15 listopada 1919 oraz 15 maja 7 sierpnia i z października 1920, a także 12 kwietnia 1921. Według niektórych danych rosyjskich generał Cichowicz w 1920, w czasach wojny polsko-bolszewickiej miał być aresztowany przez Czeka, a w czerwcu 1921 wrócić do Polski.
17 maja 1919 w Kancelarii Ministra Spraw Wojskowych pod numerem 775 K.M. tajne zarejestrowano pismo generała Cichowicza o treści: „Do Ministra Wojny Polskiej Rzeczy Pospolitej od Januarego Cichowicza Jenerał Porucznika starej rosyjskiej armii. Ponieważ zaczęła się formować Polska armia, chciałbym, jako Polak, poświęcić Ojczyźnie siły i doświadczenie. Curiculum vitae przyłączam. Januaryusz Cichowicz”. W piśmie datowanym 18 lutego 1919 generał wskazał, że przebywa w Żyrardowie u lekarza weterynarii Władysława Brzezickiego. W załączonym Curriculum vitae generał napisał: „stan zdrowia: 47 lat skończonych, nigdy na nic nie chorowałem oprócz odryw dzieciństwie, rana odebrana na wojnie prawie nie zostawiła żadnych śladów, oprócz nieznacznych, w nerwach lewej ręki”. 12 lipca 1921 wniósł kolejne podanie o zaliczenie do Wojska Polskiego.
Powołany został na stanowisko komendanta Szkoły Straży Celnej w Zambrowie. 31 lipca 1922 w Powiatowej Komendzie Uzupełnień Łomży własnoręcznie wypełnił kartę kwalifikacyjną dla Komisji Weryfikacyjnej, w której podał, że jest wyznania rimskokatolickiego i narodowości polskiej (w czasie służby w armii rosyjskiej deklarował wyznanie prawosławne). W tym samym dokumencie, pod rygorem „odpowiedzialności sądowej za prawdziwość podanych danych dat” napisał, że służbę w armii rosyjskiej zakończył 16 grudnia 1917. W żadnym z dokumentów przechowywanych w „Kolekcji Generałów i Osobistości” generał Cichowicz nie wspominał o służbie w Armii Czerwonej.
6 października 1922 został przeniesiony na stanowisko Inspektora Straży Celnej na Odcinek Graniczny Prus Wschodnich w Grajewie, później na stanowisko starszego inspektora w Dyrekcji Ceł w Warszawie, a następnie na stanowisko naczelnego inspektora Straży Celnej. 18 kwietnia 1923 przewodniczący Oficerskiego Trybunału Orzekającego generał dywizji Jan Jacyna przesłał do Komisji Likwidacyjnej dla Spraw Weryfikacji „akt sprawy b. gen. arm. ros. CICHOWICZA Januarjusza”, a w piśmie przewodnim zaznaczył, że „sprawa wymienionego była dwukrotnie przez O.T.O. rozpatrywaną, w obu wypadkach z wynikiem ujemnym”.
W czerwcu 1925 został przyjęty do rezerwy armii z równoczesnym przeniesieniem do pospolitego ruszenia na podstawie art. 118 i 83 ustawy z dnia 23 marca 1922 i art. 74 ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej w stopniu generała dywizji ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 1. lokatą. 31 maja 1927 został przeniesiony w stan spoczynku.