Janusz Chmielewski

językoznawca, sinolog, tłumacz
04.04.1916 02.01.1998 Radom

Biografia

Janusz Chmielewski urodził się 4 kwietnia 1916 roku w Radomiu w rodzinie Feliksa, urzędnika kolejowego, i Anieli ze Strzemiecznych. Ukończył gimnazjum o profilu matematyczno-przyrodniczym w Radomiu. W 1934 r. podjął studia w Instytucie Orientalistycznym Uniwersytetu Warszawskiego, studiował sinologię u prof. Jana Jaworskiego i dr. Witolda Jabłońskiego, sanskryt i buddologię u prof. Stanisława Schayera, egiptologię u prof. Antoniego Śmieszka oraz filozofię u prof. Tadeusza Kotarbińskiego. Studia ukończył w 1939 r.; magisterium otrzymał formalnie dopiero po wojnie.

Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Radomiu, brał udział w tajnym nauczaniu i pomagał Kotarbińskiemu w organizowaniu kursów filozoficznych. Po wojnie, od lipca 1945 r., wykładał językoznawstwo na Uniwersytecie Łódzkim. W 1946 r. ożenił się. W latach 1947–1948 wyjechał na rok jako attaché de recherches do CNR w Paryżu. W 1950 r. uzyskał stopień doktora sinologii na podstawie rozprawy The Typological Evolution of the Chinese Language, która ukazała się rok wcześniej w Roczniku Orientalistycznym. W 1952 r., kontynuując pracę na UŁ, zaczął również wykładać język i literaturę chińską na Uniwersytecie Warszawskim, obejmując tam następnie stanowisko profesora nadzwyczajnego (1955) i profesora zwyczajnego (1968).

W latach 1957–1959 kierował Pracownią Słownika Chińsko-Polskiego w Zakładzie Orientalistyki PAN, był członkiem Komitetu Nauk Orientalistycznych PAN. Był uznanym na świecie ekspertem od klasycznej logiki chińskiej i o napisanie rozdziału na ten temat do monumentalnego dzieła Science and Civilisation in China poprosił go Joseph Needham. Chmielewski zaczął pracę, ale z powodów nacisków politycznych nie mógł jej dokończyć i do dalszej pracy zarekomendował Christopha Harbsmeiera, który poszerzył jej zakres na tyle, że ukazała się nie jako rozdział, lecz jako osobny tom siódmego tomu serii. Był także współautorem tłumaczeń na polski dzieł chińskiej klasyki, takich jak Prawdziwa księga południowego kwiatu (1953) i Antologia literatury chińskiej (1956).

W 1955 r. wspólnie z Witoldem Jabłońskim i Olgierdem Wojtasiewiczem otrzymał Nagrodę Państwową III stopnia za opracowanie i przekład dzieła Czuang-tsy. W 1967 r. uzyskał nagrodę indywidualną II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Wspólne Nagroda Państwowa III stopnia (1955) za opracowanie i przekład dzieła Czuang-tsy.
Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego (1967) za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych.
Doktorat sinologii (1950) na podstawie rozprawy The Typological Evolution of the Chinese Language, opublikowanej w Roczniku Orientalistycznym (1949).
Współautor tłumaczeń chińskiej klasyki, takich jak Prawdziwa księga południowego kwiatu (1953) i Antologia literatury chińskiej (1956).

Ciekawostki

W prywatnych relacjach twierdził, że urodził się w Moskwie, lecz w dokumentach jako miejsce urodzenia podany jest Radom.
Podczas okupacji niemieckiej przebywał w Radomiu i uczestniczył w tajnym nauczaniu.
Początkowo pracował nad rozdziałem do Science and Civilisation in China, który ostatecznie ukazał się jako osobny tom serii.

Udostępnij