Józef Samuel Diament
Biografia
Józef Samuel Diament urodził się 8 lutego 1894 roku w Radomiu. Przed II wojną światową był księgowym (buchalterem) i współwłaścicielem odlewni żelaza w Radomiu (prawdopodobnie w odlewni Glinice przy ul. Średniej 7); nie angażował się w życie społeczności żydowskiej.
We wrześniu 1939 Diament objął pierwszą funkcję publiczną – został zastępcą Jakuba Goldberga, przewodniczącego Tymczasowego Komitetu Żydowskiego. 26 września został przewodniczącym Żydowskiego Komitetu Samopomocy Społecznej, dzięki czemu stał się dla Niemców głównym reprezentantem żydowskiej społeczności Radomia.
W grudniu 1939, na polecenie generała SS Fritz Katzmanna, wyznaczono Diamenta do stworzenia żydowskiej Rady Starszych (Judenrat). Diament przekształcił dotychczasowy Komitet w Judenrat i wybrał współpracowników z ŻSS, co pozwoliło mu szybko stać się liderem całego dystryktu radomskiego.
Judenrat prowadził m.in. Szpital Starozakonnych, sierociniec, Dom Starców i Kalek, a także udzielał pomocy materialnej i żywności. Diament jako przewodniczący Judenratu i doradca ds. opieki społecznej nadzorował kwestie kwaterunku i przesiedleń, podróżował po dystrykcie i negocjował z Niemcami w sprawie ustępstw. Władze okupacyjne wykorzystały jego pozycję do kontroli ludności i organizacji kontrybucji.
W styczniu 1942 Diament doprowadził do odroczenia deportacji Żydów z terenów wiejskich Firleja, Jedlni, Stromca, Wierzbicy i Wolanowa do gett. Również w tym czasie, po jego interwencji, część wysiedleń została przeprowadzona bez udziału Niemców lub z możliwością samodzielnego rozmieszczenia. 28 kwietnia 1942 Diament został aresztowany wraz ze swoim zastępcą Arnoldem Merynem i innymi członkami Rady; 21 lipca 1942 zostali wysłani do Auschwitz-Birkenau, gdzie zginęli.